ทรัมป์หนุนแบนส่งออกดีเซลสหรัฐฯ: ผ่าโดมิโน่ตลาดพลังงานโลก ก่อนแรงกระแทกถึงราคาดีเซลไทย

กระแสความตื่นตระหนกในตลาดพลังงานโลกปะทุขึ้นอีกครั้ง เมื่ออดีตประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ออกมาระบุว่าตนเองได้เสนอให้พิจารณาไม่ส่งออกน้ำมันดีเซลออกจากสหรัฐฯ โดยให้เหตุผลว่าสหรัฐฯ มีศักยภาพในการผลิตดีเซลได้ในปริมาณมาก และไม่ควรส่งออกไปต่างประเทศในขณะที่ผู้บริโภค เกษตรกร และผู้ประกอบการรถบรรทุกในประเทศต้องแบกรับภาระราคาน้ำมันระดับสูง โดย สกอตต์ เบสเซนต์ (Scott Bessent) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ยืนยันว่าฝ่ายบริหารกำลังอยู่ระหว่างการศึกษาความเป็นไปได้ทั้งในรูปแบบการห้ามส่งออกทั้งหมด (Full Export Ban) และการจำกัดการส่งออกบางส่วน (Partial Export Ban) แม้ในปัจจุบันจะยังไม่มีคำสั่งฝ่ายบริหารบังคับใช้จริงออกมาก็ตาม

ข้อมูลจาก S&P Global Energy และสำนักงานสารสนเทศด้านการพลังงานของสหรัฐฯ (EIA) ระบุว่า สหรัฐฯ มีปริมาณส่วนเกินการผลิตน้ำมันดีเซล (Distillate Surplus) ราว 1.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน ขณะที่ตัวเลขการส่งออกจริงในเดือนสิงหาคมแตะระดับ 1.6 ล้านบาร์เรลต่อวัน และสัปดาห์สิ้นสุด 11 กันยายน 2569 อยู่ที่ 1.614 ล้านบาร์เรลต่อวัน ทำให้สหรัฐฯ ครองบทบาทเป็นผู้ส่งออกน้ำมันกลั่นรายใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก หากปริมาณดังกล่าวหายไปจากตลาดสากล จะสร้างแรงกระแทกอย่างรุนแรงต่อประเทศคู่ค้าทันที

อย่างไรก็ตาม สมาคมผู้ผลิตเชื้อเพลิงและปิโตรเคมีแห่งอเมริกา (AFPM) และสถาบันปิโตรเลียมอเมริกา (API) ได้ออกมาคัดค้านแนวคิดดังกล่าวอย่างหนักแน่น โดยอธิบายว่าโรงกลั่นในแถบอ่าวเม็กซิโก (US Gulf Coast) ผลิตผลิตภัณฑ์ส่วนเกินเกินกว่าความต้องการบริโภคในภูมิภาค และด้วยข้อจำกัดทางโครงสร้างพื้นฐานด้านท่อขนส่ง ทำให้ไม่สามารถลำเลียงน้ำมันส่วนเกินทั้งหมดกลับเข้าไปป้อนตลาดในประเทศได้ หากมีการสั่งห้ามส่งออก โรงกลั่นจะต้องเผชิญปัญหาถังเก็บน้ำมันเต็ม และถูกบีบให้ต้องปรับลดกำลังการกลั่น (Cut Runs) ลง

สอดคล้องกับการวิเคราะห์แบบจำลองของ S&P Global Energy CERA ที่ประเมินว่า หากสหรัฐฯ บังคับใช้ Full Export Ban จริง โรงกลั่นสหรัฐฯ อาจต้องปรับลด crude runs ลงสูงถึง 1.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน หรือคิดเป็นราว 12% ของกำลังการกลั่นทั้งประเทศ ซึ่งจะส่งผลให้ผลผลิตน้ำมันเบนซินลดลงตามไปด้วยสูงสุดถึง 750,000 บาร์เรลต่อวัน กลายเป็นผลกระทบย้อนศรที่ทำให้ราคาเชื้อเพลิงชนิดอื่นในสหรัฐฯ พุ่งสูงขึ้นแทน

ในมิติตลาดโลก ตลาดยุโรปซึ่งอยู่ในภาวะขาดแคลนเชิงโครงสร้าง (Structurally Short) และพึ่งพาการนำเข้าดีเซลจากสหรัฐฯ เป็นหลัก นับตั้งแต่การตัดลดการนำเข้าพลังงานจากรัสเซีย จะได้รับแรงกดดันด้านราคาสูงสุด โดยสัญญาณล่วงหน้าสะท้อนออกมาแล้วจากส่วนต่างค่าการกลั่นดีเซลยุโรป (European Gasoil Crack Spread) ที่พุ่งขึ้นทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ราว 95 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และหากยุโรปจำเป็นต้องดึงคาร์โก้น้ำมันจากเอเชียไปชดเชย ก็อาจส่งผลกระทบต่อเนื่องเป็นโดมิโน่ดันราคาอ้างอิงดีเซลตลาดสิงคโปร์ (MOPS) และ Asian Diesel Crack Spread ให้ปรับตัวสูงขึ้นตาม

สำหรับประเทศไทย ผลกระทบจะส่งผ่านมายังภาระการเงินของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ข้อมูลทางการจากสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (สกนช.) ณ วันที่ 20 กันยายน 2569 ยืนยันว่า ฐานะกองทุนน้ำมันฯ ติดลบสุทธิสูงถึง 92,286 ล้านบาท (แบ่งเป็นบัญชีน้ำมันติดลบ 52,256 ล้านบาท และบัญชีก๊าซ LPG ติดลบ 40,030 ล้านบาท) โดยมีรายงานว่าฐานะกองทุนลดลงต่อเนื่องราว 700 ล้านบาทต่อวัน ล่าสุด คณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) จึงมีมติปรับขึ้นราคาขายปลีกดีเซล B7 อีก 0.75 บาทต่อลิตร เป็น 41.44 บาทต่อลิตร มีผลในวันที่ 24 กันยายน 2569 เวลา 05.00 น. โดยกองทุนยังคงต้องแบกภาระชดเชยราคา B7 อยู่ที่ 4.43 บาทต่อลิตร

ในการวิเคราะห์ฉากทัศน์ความเสี่ยง (Scenario Analysis) หากกองทุนน้ำมันฯ ประสบปัญหาขาดสภาพคล่องจนจำเป็นต้องยุติการชดเชยราคา B7 ทั้งหมด โดยที่ตัวแปรต้นทุนและภาษีอื่นไม่เปลี่ยนแปลง ราคาขายปลีกหน้าปั๊มจะขยับขึ้นไปอยู่ที่ประมาณ 45.87 บาทต่อลิตรทันที และหากเผชิญแรงกดดันซ้ำเติมจากราคาเนื้อน้ำมันในตลาดโลกที่ตึงตัวขึ้นตามสมมติฐานการแบนส่งออกของสหรัฐฯ ราคาดีเซลในไทยก็มีความเสี่ยงเชิงโครงสร้างที่จะขยับเข้าใกล้กรอบ 45–50 บาทต่อลิตร ซึ่งจะส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนภาคการขนส่ง โลจิสติกส์ ภาคการเกษตร และราคาสินค้าอุปโภคบริโภค (ทั้งนี้ ข้อมูล กฟผ. ก.ค. 2569 ระบุว่าไทยใช้ดีเซลผลิตไฟฟ้าเพียง 0.04% จึงไม่กระทบต่อต้นทุนค่าไฟโดยตรง)